ΜΟΥΣΑΚΑΣ VEGAN

Η ονομασία του εδέσματος προέρχεται κατευθείαν από την τουρκική λέξη musakka, η οποία με τη σειρά της παράγεται από την αραβική musaqqa‘a , που σημαίνει "κρύο, παγωμένο, άσπρο".

Όποια κι αν είναι η καταγωγή του, σημασία έχει ότι ο μουσακάς πολιτογραφήθηκε πλέον ως πιάτο ελληνικό, πεντανόστιμο και χορταστικό, με τον καλομαγειρεμένο κιμά του, τις προσεκτικά τηγανισμένες μελιτζάνες και πατατούλες του και βέβαια την αφράτη και χωρίς "γρομπαλάκια" μπεσαμέλ του, αδιάψευστο μάρτυρα της δεξιοτεχνίας της νοικοκυράς ή του επαγγελματία μάγειρα που τον παρασκεύασε.

Η αλήθεια είναι ότι φαγητό περισσότερο συνώνυμο με την ελληνική γαστρονομία από τον μουσακά, δεν υπάρχει, εξαιρουμένων μόνο της χωριάτικης σαλάτας και του σουβλακιού. Έλληνας αλλά και επισκέπτης της χώρας μας, που να μην έχει απολαύσει τους διάσημους αυτούς πρεσβευτές της ελληνικής γαστρονομίας, σίγουρα σπανίζει, ενώ πολλοί τουρίστες τα χαρακτηρίζουν και ως "φαγώσιμα" αξιοθέατα της Ελλάδας!

Υπεύθυνος αυτής της λατρείας, είναι ο διάσημος εκ Σίφνου καταγόμενος αρχιμάγειρας Νικόλαος Τσελεμεντές, ο οποίος συμπεριέλαβε τη συνταγή στο γνωστό βιβλίο του μαγειρικής, που εκδόθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα, φέρνοντας πραγματική επανάσταση στην ελληνική κουζίνα. Ο Τσελεμεντές -το όνομα του οποίου παραμένει συνώνυμο των οδηγών μαγειρικής-, αφαίρεσε τα πολλά και βαριά μπαχαρικά των παλαιότερων συνταγών και τοποθέτησε στη θέση της κρέμας από αλεύρι Τεργέστης τη φίνα γαλλική μπεσαμέλ, η οποία ωστόσο τα τελευταία χρόνια έχουμε δει να αντικαθίσταται από γιαούρτι, μείγμα τυριών και αυγών, ακόμα δε και από φάβα στις vegan εκδοχές του μουσακά. Ομοίως, ο κλασσικός κιμάς μπορεί να αντικατασταθεί με μείγμα θαλασσινών ή μανιταριών, με κιμά σόγιας, ακόμα και από κόκκινες φακές, ενώ και τα λαχανικά, για πιο ελαφρύ αποτέλεσμα, μπορεί να είναι ψητά ή και βραστά, ενώ δύναται στην παλέτα τους να συμμετέχουν επίσης τα κολοκυθάκια, οι πιπεριές και οτιδήποτε άλλο γεννήσει η γόνιμη φαντασία και όρεξη του δημιουργού του πιάτου.

Εκτός από την Ελλάδα και την Τουρκία, ο μουσακάς σε διάφορες παραλλαγές απαντάται επίσης στα Βαλκάνια, αλλά και σε χώρες της Μέσης Ανατολής και της Κεντρικής Ευρώπης. Ενδεικτικά αναφέρουμε τη λιβανέζικη παραλλαγή του, που αποτελεί στην πραγματικότητα ένα πιάτο με μελιτζάνες, ρεβίθια, πατάτες, σάλτσα ντομάτας και μπαχαρικά -κύμινο, σκόρδο, μαύρο πιπέρι-, που σερβίρεται με κους κους, ενώ ο τουρκικός τρόπος μαγειρέματός του περιλαμβάνει το ψήσιμο ενός μείγματος από μελιτζάνες, κιμά -από κρέας αρνιού και μοσχαριού-, κρεμμύδια, πιπεριές και σάλτσα ντομάτας, που συνοδεύεται από πιλάφι.

Αν και τίποτα δεν μπορεί να συγκριθεί με τη μαμαδίστικη εκδοχή του κλασσικού μουσακά, η vegan εκδοχή του, που σας παραδίδουμε, είμαστε βέβαιοι ότι θα αποτελέσει μία από τις πιο αγαπημένες προτάσεις για την οικογένεια και τους φίλους σας, εξίσου νόστιμη όσο και ελαφριά.

Υλικά
Για τα λαχανικά
2 μελιτζάνες
3 κολοκύθια
2 μεγάλες πατάτες
50 ml ελαιόλαδο
¼ κ.γ. ρίγανη
Αλάτι, Πιπέρι

Για τη σάλτσα
80 ml ελαιόλαδο
1 κρεμμύδι ψιλοκομμένο
2 σκελίδες σκόρδο πολτοποιημένες
1 καρότο τριμμένο
1 πιπεριά Φλωρίνης ψιλοκομμένη
1 κ.γ. πελτές
100 ml κόκκινο κρασί
400 γρ. ντομάτα κονκασέ
½ κ.γ. ζάχαρη
1/3 κ.γ. ρίγανη
1 ξύλο κανέλα
Αλάτι
Πιπέρι

Για τη μπεσαμέλ
80 ml ελαιόλαδο
80 γρ. αλεύρι
800 ml φυτικό γάλα
100 γρ. φυτικό τυρί
1 πρέζα μοσχοκάρυδο
Αλάτι
Πιπέρι

Εκτέλεση
Αρχικά κόβουμε τα λαχανικά σε λεπτές φέτες και απλώνουμε σε ταψί με αντικολλητικό χαρτί, ραντίζουμε με ελαιόλαδο, αλατοπιπερώνουμε και ρίχνουμε ρίγανη, ψήνουμε σε προθερμασμένο φούρνο στους 180 βαθμούς για 20 λεπτά.
Σε μια μικρή κατσαρόλα ζεσταίνουμε το ελαιόλαδο και σοτάρουμε το κρεμμύδι και το σκόρδο μέχρι να πάρουν χρώμα.
Προσθέτουμε το καρότο και τη πιπεριά και ανακατεύουμε για ένα λεπτό. Βάζουμε τον πελτέ και ανακατεύουμε, σβήνουμε με το κρασί και αφήνουμε να εξατμιστεί.
ρίχνουμε τη ντομάτα, τη ζάχαρη, τη ρίγανη, τη κανένα και αλατοπιπερώνουμε, μαγειρεύουμε για 5 λεπτά μέχρι να απορροφηθούν τα υγρά.
Σε μια κατσαρόλα ζεσταίνουμε το ελαιόλαδο, βάζουμε το αλεύρι και ανακατεύουμε, ρίχνουμε σταδιακά το γάλα και ανακατεύουμε μέχρι να πήξει. Αποσύρουμε από τη φωτιά, ρίχνουμε το τυρί, το μοσχοκάρυδο, αλατοπιπερώνουμε και ανακατεύουμε.
Σε ένα ταψί στρώνουμε τις πατάτες, τα κολοκύθια, μετά τις μελιτζάνες, τη σάλτσα και τέλος ρίχνουμε τη μπεσαμέλ, πασπαλίζουμε με λίγη θρυμματισμένη φρυγανιά.
Ψήνουμε σε προθερμασμένο φούρνο στις αντιστάσεις στους 180 βαθμούς για 30 λεπτά.
Αφήνουμε να κρυώσει, κόβουμε σε κομμάτια και σερβίρουμε.
Καλή επιτυχία!